Ruim 10 jaar specialist
100% Vakwerk
Grootformaat
2-3 Werkdagen levering
contactprijzen
zakelijk
0515 - 870013
HomeBlogDe fotografie in haar maatschappij

De fotografie in haar maatschappij

Fotografie heeft een enorme invloed op de hedendaagse maatschappij. We worden dagelijks doodgegooid met gigantisch veel beeldmateriaal. Bijna iedereen heeft tegenwoordig een telefoontje waar duizenden foto’s zijn opgeslagen. Waar we vroeger nog gepassioneerd fotoboeken gingen beplakken met analoge foto’s, zien we nu een galerij foto’s op een digitaal schermpje. Vroeger was men ‘vakfotograaf’ en tegenwoordig kan elke persoon zich als fotograaf in laten schrijven bij de Kamer van Koophandel. De kritische manier van kijken naar een foto veranderd. Tientallen apps bieden software en mogelijkheden om onze eigen beelden te manipuleren.
Maar is fotografie dan nog wel waarheidsgetrouw? In principe kan elke foto gemanipuleerd zijn vandaag de dag en heerst er binnen de context van de maatschappij de grote vraag naar de echtheid van een foto. Er is vaak een achterliggende ideologie die deze beelden tot zich vormt. Het ‘perfecte plaatje’ willen laten zien. In mijn werk zie ik het vaker terugkomen. Op het moment dat ik kinderen fotografeer hebben zij vaak de zondagse kleding aan. grasvlekken zijn grote boosdoeners op de pas gewassen spijkerbroeken. Terwijl een foto met grasvlekken op de knieën van het kind misschien wel een realistischer beeld geeft van het kind dan wanneer hij/zij dat niet heeft.

Ontcijferen van beeld

Er bestaat bij een foto altijd de mening van de fotograaf én die van de toeschouwer. Bij het bekijken van een foto probeer je als toeschouwer het verhaal te achterhalen door middel van de verschillende onderwerpen die zijn afgebeeld te ontcijferen. Soms komt het verhaal direct naar voren, maar soms zitten de verschillende tekens ook dieper verstopt in het beeld. Hoe je deze tekens leest, hangt van een aantal elementen af. Je afkomst speelt een essentiële rol in het bepalen van een mening. Waar je bent opgegroeid maak je kennis met de normen en waarden van je eigen omgeving. Deze krijg je mee van je ouders bijvoorbeeld. Deze vormen vaak onbewust je beeldvorming. Een foto brengt ook vaak een gevoel met de toeschouwer mee, door middel van ervaringen of associaties die de persoon heeft meegemaakt. Fotografie is daarom een heel intuïtief medium en heeft de vrije interpretatie. Het kan daarom ook voorkomen dat er een discussie ontstaat over een beeld of serie foto’s. Dit is altijd een wisselwerking tussen de mening van de fotograaf en die van de toeschouwer. De beeldmaker kan een bepaalde richting geven met een foto, maar de toeschouwer kan de foto wel volkomen anders interpreteren doordat deze persoon bijvoorbeeld in een andere cultuur of zelfs generatie is opgegroeid.

Een beeld ensceneren

De fotograaf kan zelf een verhaal scheppen door de onderwerpen op een bepaalde manier in beeld te plaatsen. Dit kan een voorwerp zijn, maar ook een andere persoon of dier. De manier waarop de mens zich verhoudt tot bijvoorbeeld andere dieren is het centrale thema van het meeste werk van de Britse fotograaf Martin Usborne (1973, UK). Zijn beelden bevatten een schrijnende eenzaamheid of zichtbare mishandeling (Becker, 2016). Usborne fotografeerde in 2013 de serie The Silence of Dogs in Cars​, waarbij honden gefotografeerd werden wanneer zij achtergelaten werden in auto’s.

Deze serie heeft een relatie met een traumatische gebeurtenis uit het verleden van de fotograaf. Als kind werd hij een keer achtergelaten in een auto en gevoel van angst beklemde hem. In dezelfde tijd dat dit gebeurde, kreeg hij grote interesse in dieren. Martin Usborne kon zich identificeren met de emotie van de honden (Usborne, 2014). Dus zonder dat de dieren deze emotie echt toonden of voelden (hoe kan een mens immers bepalen wat een dier voelt of denkt?) wist hij dit gevoel toch over te brengen in het beeld.

Context

De context waarin een foto wordt geplaatst is van belang. Zonder context is het lastig om de betekenis van het beeld te bepalen en misschien wel onmogelijk. Een foto van een vers gebakken brood in een supermarkt folder heeft een andere betekenis dan een foto die in een fotomuseum hangt. Een foto kan onderdeel zijn van een grotere serie, maar kan ook als individu getoond worden. Hoe we naar een beeld kijken hangt dus af van welke context beschikbaar is. Een goed voorbeeld van dit fenomeen zien we terug bij de serie ​Retrieved v​ an de Nederlandse documentaire fotograaf Charlotte Dumas (1943, Vlaardingen). De Nederlandse fotografe kijkt vooral naar de uiteenlopende visies van mensen op dieren die varieert van voedselbron tot liefhebbend huisdier. Dumas heeft verschillende dieren langere tijd onderzocht om te begrijpen welke toegekende waarde de dieren kregen door de mens (Dumas, Retrieved, 2011). Na de aanslagen op 11 september 2001 op het World Trade Centre in New York zette de Federal Emergency Management (FEMA) tientallen honden in om overlevenden op te sporen (Dumas, Retrieved, 2011). Charlotte Dumas heeft in 2011 deze reddingshonden in hun eigen leefomgeving gefotografeerd. De honden leden al aan ouderdomsverschijnselen. In de onderstaande afbeelding zijn de reddingshonden Scout en Polly te zien die op de terugkomst van hun baasjes wachten (Woman you should know, 2014). Zonder deze korte toelichting keek je waarschijnlijk met een ander oog naar de onderstaande afbeelding.
Kortom; ik kan nog uitgebreid over fotografie praten, maar dat bewaren we voor de volgende keer. Fotografie is een enorm essentieel medium vandaag de dag. Onderwerpen of discussies die we niet goed kunnen aankaarten via tekst en schrift, beelden we uit. Fotografie zal wellicht de komende jaren veranderen door de ontwikkelingen op technisch gebied, maar het verhalende deel zal zijn principes (eerst) behouden.

Auteur: Martina Ketelaar

Martina Ketelaar is afgestudeerd aan de Nederlandse Fotovakschool te Amsterdam. Ze is een toegepaste documentaire fotograaf die voor bedrijven en organisaties werkzaam is. Ze is gevestigd in Bolsward, Friesland, maar is daarnaast veel in de randstad te vinden. Ook fotografeert ze haar eigen projecten die vaak met actuele onderwerpen als identiteit, cultuur en authenticiteit te maken hebben.

Website: martinaketelaar.com